Artykuły techniczne

Dwuręczne panele sterownicze: nadal nieodzowne!
Znaczenie dwuręcznych paneli sterowniczych pomiędzy tradycyjnymi urządzeniami łączeniowymi w przemyśle.
Rys. 2

Ochrona ludzi przy uruchamianiu oraz podczas pracy maszyny może być zapewniona przez zastosowanie dwuręcznych paneli sterowniczych, których funkcja polega na zmuszeniu operatora do utrzymywania obydwu rąk na urządzeniu sterującym. Innymi słowy operator, a przede wszystkim jego obie ręce są utrzymywane z dala od strefy niebezpiecznej przez "przywiązanie" do jednego miejsca. Dwuręczne panele sterownicze muszą jednak spełniać surowe wymogi zapisane w zharmonizowanej normie europejskiej PN-EN 574.

Pomimo ostrej konkurencji powodowanej przez kurtyny świetlne bezpieczeństwa, konwencjonalne panele dwuręczne w zgodności z PN-EN 574 są nadal nieodzownymi elementami maszynowych technologii bezpieczeństwa. Są one użyteczne przede wszystkim jako urządzenia ochronne przy konfiguracji i regulacji, przy pojedynczych podnośnikach w pobliżu strefy niebezpiecznej, a zwłaszcza w maszynach, gdzie wymagane jest ręczne ładowanie i rozładowywanie materiału obrabianego.

Zastosowanie
Podczas, gdy rozwiązania optoelektroniczne pozwalają na uzyskanie wyższej produktywności, panele dwuręczne są niewrażliwe na działanie pyłu czy dymu, co czyni je bardziej odpowiednimi do zastosowań w trudnych warunkach otoczenia. Tradycyjne urządzenia dwuręczne zapewniają ochronę personelu w przypadku obróbki materiałów o kształtach wystających poza strefę zabezpieczaną, które powodują przypadkowe naruszenia zabezpieczeń optoelektronicznych oraz w maszynach, gdzie nie ma możliwości zastosowania częściowego wygaszania kurtyny lub funkcji mutingu.

Oczywiście zawsze istnieje możliwość połączenia obydwu rodzajów ochrony: kurtyny świetlne bezpieczeństwa mogą chronić personel w czasie automatycznego trybu pracy maszyny, natomiast w trybach specjalnych, takich jak np. w czasie rozruchu części mechanicznych lub podczas regulacji czy konserwacji, podłączany panel dwuręczny pozwala na większą elastyczność i funkcjonalność dzięki możliwości zabudowania różnych dodatkowych funkcji sterowniczych w konsolach paneli dwuręcznych. Kolejną zaletą jest możliwość redukcji kosztów przez zastosowanie paneli przeznaczonych wyłącznie dla specjalnych trybów pracy maszyny.

Typowymi zastosowaniami paneli dwuręcznych bezpieczeństwa są:
- prasy w przemyśle metalowym, metalurgii proszków itp.,
- maszyny drukujące oraz do przetwórstwa papieru,
- stanowiska wiertarskie i tym podobne obrabiarki,
- maszyny w przemyśle chemicznym,
- maszyny do obróbki gumy, kauczuku, tworzyw sztucznych itp.

Nowa ergonomiczna konstrukcja...
Norma PN-EN 574 ("Bezpieczeństwo maszyn - dwuręczne urządzenia sterujące") mówi, że podczas projektowania systemu bezpieczeństwa z zastosowaniem paneli dwuręcznych muszą zostać wzięte bod uwagę wymagania dotyczące bezpieczeństwa, ergonomii ale także wymogi eksploatacyjne. Najczęściej stosowana, przy obecnym poziomie zaawansowania technologicznego, jest kategoria sterowania IIIC wg EN 574 (porównywalna z 4 kategorią bezpieczeństwa wg. PN-EN 954-1).

Nowoczesna konstrukcja odpornego i stabilnego odlewu paneli (seria SEPG05.3) firmy Elan Schaltelemente GmbH & Co. KG, Wettenberg, wynika z wieloletniego doświadczenia w dziedzinie bezpieczeństwa, ergonomii oraz spełniania wymagań klientów. Panele tej firmy stanowią odpowiednią oraz niedrogą alternatywę (posiadają certyfikaty BG, UL i CSA) dla szeroko stosowanych urządzeń dwuręcznych, zazwyczaj niezgodnych z normami, wykonanych przez mechaników czy operatorów na własny użytek.

... bardziej szczegółowo
Oprócz standardowych wykonań, z przyciskiem stopu awaryjnego oraz dwoma solidnymi przyciskami grzybkowymi do załączania, środkowa część paneli jest przystosowana do zamontowania większej ilości przycisków, przełączników czy lampek sygnalizacyjnych. Udogodnieniem montażowym jest dwuczęściowa, składana przegubowo obudowa, w której dolna część może być przykręcona do konstrukcji maszyny przy pomocy wsporników. Ta cecha konstrukcyjna umożliwia łatwy dostęp do wnętrza panelu w celu podłączenia przewodów czy montażu dodatkowych komponentów, zanim zawiasy "paskowe" przytrzymujące górną część obudowy zostaną zamontowane do dolnej części a cały panel będzie zamontowany do maszyny przy pomocy otworów montażowych. W razie potrzeby we wnętrzu panelu można zamontować obwody stopu awaryjnego czy listwy zaciskowe.

Powierzchnia obudowy jest lakierowana proszkowo, odporna na uderzenia, zarysowania oraz na oddziaływanie chemikaliów. Dolna oraz tylna ścianka panelu posiadają różne gwintowane otwory na dławice kablowe (otwory są zaślepione, aby je otworzyć, należy po prostu wyłamać zaślepkę przy pomocy młotka lub podobnego narzędzia). Nie ma potrzeby wiercenia ani frezowania otworów.

Dodatkową zaletą z punktu widzenia ergonomii jest taka konstrukcja przycisków grzybkowych, gdzie - w czasie kiedy przycisk jest wciśnięty - nadgarstki spoczywają na specjalnie do tego celu przystosowanej powierzchni. Jako alternatywę dla konwencjonalnych przycisków grzybkowych firma ELAN oferuje specjalne przyciski o zredukowanej sile potrzebnej do naciśnięcia (maks. 7 N) lub czujniki dotykowe.

Oferujemy nie tylko wykonania standardowe
Jedną z cech wyróżniających nasze panele dwuręczne w porównaniu z produktami konkurencji jest fakt, że urządzenie to może być dostarczone jako pusta obudowa (bez przycisków i innych urządzeń) oraz możemy także zaoferować wersje pod konkretne wymagania klienta, np. ze specjalnym lakierem, czy wyposażone w dodatkowe przyciski, lampki (wraz z etykietami), dodatkowe otwory, wersje z kompletnym okablowaniem, dodatkowe instalacje we wnętrzu panelu i wiele innych. Oferujemy również odpowiednie stojaki z/bez pierścieniem dystansującym, z regulacją wysokości, z dodatkowym wyłącznikiem nożnym; czy przenośny panel dwuręczny.

Jeśli chodzi o sterowanie, np. w odniesieniu do poziomu niezawodności z punktu widzenia bezpieczeństwa, rozróżnia się (wg PN-EN 574) trzy rodzaje dwuręcznych urządzeń sterujących:
Typ 1:
ten typ wymaga
- zapewnienia dwóch sygnałów sterujących wymagających jednoczesnego uruchomienia przy pomocy dwóch rąk,
- ciągłej aktywacji urządzenia przez cały czas trwania procesu niebezpiecznego,
- natychmiastowego przerwania pracy w przypadku gdy przynajmniej jeden "aktywator" został zwolniony w czasie procesu niebezpiecznego.

Typ 2:
Ten typ ma takie same wymagania jak urządzenia typu 1 ale dodatkowo:
- restart maszyny może być możliwy wyłącznie po zwolnieniu "aktywatorów".

Typ 3:
Oprócz wymogów dla typu 1 i 2, panel dwuręczny wymaga dodatkowo aktywacji synchronicznej wg poniższej specyfikacji:
- oba "aktywatory" muszą być aktywowane w czasie nie przekraczającym 0.5 s oraz
- jeśli czas ten zostanie przekroczony, oba „aktywatory” muszą zostać zwolnione przed ponownym uruchomieniem.
Wybór
W poniższej tabeli zaczerpniętej z załącznika informacyjnego do normy prEN 574:1991 podaje wytyczne do doboru typu sterowania dwuręcznego w zależności od stopnia ryzyka przy wykonywaniu pracy w konkretnym miejscu:

Przykłady procesów roboczych oraz możliwych zastosowań urządzeń dwuręcznych

Typ 1
Procesy robocze nie wymagające podawania (ładowania/zdejmowania) narzędzi i/lub materiału. Nikły powód lub motywacja dla obsługi do spędzania czasu w niebezpiecznym obszarze i/lub omijania panelu dwuręcznego przez zablokowanie jednego z przycisków

Typ 2
Sterowanie dokonywane jest w niewielkiej odległości od strefy niebezpiecznej ale w normalnych warunkach nie ma konieczności do wkraczania obsługi na teren niebezpiecznego procesu (tylko w celu regulacji czy konserwacji)

Typ 3
Konieczność ręcznego podawania (ładowania/zdejmowania) narzędzi i/lub materiału w strefie niebezpiecznej (np. pracy mechaniczne)

Rys. 1: Dwuręczne panele sterownicze są używane zwłaszcza jako urządzenia ochronne podczas czynności regulacyjnych, przy pojedynczych podnośnikach w pobliżu strefy niebezpiecznej, a zwłaszcza w maszynach, gdzie wymagane jest ręczne ładowanie i rozładowywanie materiału obrabianego.

Rys. 2: Nowy panel dwuręczny serii SEPG05.3: Oprócz standardowych wykonań, z przyciskiem stopu awaryjnego oraz dwoma solidnymi przyciskami grzybkowymi do załączania, środkowa część paneli jest przystosowana do zamontowania większej ilości przycisków, przełączników czy lampek sygnalizacyjnych.

Rys. 3: Duża przestrzeń wewnątrz obudowy umożliwia stosowanie listew zaciskowych oraz montowanie części systemów sterowania, np. modułu bezpieczeństwa do kontroli naciśnięcia przycisków panelu.

Rys. 4: Przetestowany przez BG moduł bezpieczeństwa do stosowania z panelami dwuręcznymi w kategorii IIIC wg EN 574.

 Artykuły techniczne

09.09.2005 
 Dwuręczne panele sterownicze: nadal nieodzowne! więcej
19.08.2005 
 Bezkontaktowa blokada bezpieczeństwa AZM 200 więcej
10.08.2005 
 Przekaźnikowe moduły bezpieczeństwa więcej
16.07.2004 
 Exploiters and machine safety więcej
16.07.2004 
 Safety sensors with new operating principle więcej
08.03.2004 
 The safe way to interlocking więcej
08.08.2003 
 Safety monitoring module for solenoid interlocks on machines więcej
08.05.2003 
 Design of fixed separating guards- Mauritius Bollier więcej